Demonstratie van vier natuurgrasketens: boeiende dag in rustieke omgeving

Demonstratie van vier natuurgrasketens: boeiende dag in rustieke omgeving

Op donderdag 7 november 2019 verzorgde GrasGoed-partner Millvision een demonstratie/masterclass, waarin de vier gekozen natuurgrasketens nader werden belicht. Decor van het evenement was het prachtige conferentiecentrum Bovendonk in Hoeven, Nederland. 65 mensen hadden zich opgegeven, inclusief sprekers en organisatie.

> Bekijk de foto’s

> Bekijk de presentaties onderaan het verslag

Maaisel: de basis

Na een korte verwelkoming door Millvision werd de bijeenkomst afgetrapt met een inleiding van het project Interreg GrasGoed door trekker Natuurpunt. In het project werken twaalf partners samen om van natuurgras regionale biogebaseerde producten te maken en de keten ‘van gras tot goed’ te versterken. Aansluitend is door partnerorganisatie Natuurmonumenten uiteengezet waarom het belangrijk is om natuurgebieden te onderhouden. Door dit onderhoud wordt namelijk de biodiversiteit in stand gehouden, die van groot belang is voor dier, plant én mens.

Millvision lichtte toe hoe we binnen het project kwamen tot de keuze van vier streekproducten. GrasGoed focust op drie regio’s waarin het natuurlandschap wordt onderhouden en waar dus maaisel vrijkomt. Het gaat om de volgende gebieden: de Kalmthoutse Heide, Vallei van de Zwarte Beek, Dommeldal en de Biesbosch-Altena. Dankzij een inventarisatie van partner Avans Hogeschool, is in kaart gebracht hoe groot het aandeel vrijgekomen natuurgras is in deze gebieden, en hoe groot het totale potentieel is in geheel Noord-Brabant en Vlaanderen. Met de gehele projectgroep is gekeken welke mogelijke streekproducten binnen de drie projectregio’s konden worden gerealiseerd. Deze zijn vervat in een zogenaamde “roadmap” en op basis van enkele criteria zijn vier natuurgrasketens geselecteerd, die binnen het project nader worden onderzocht en uitgewerkt. Het gaat om: biologisch veevoer, isolatiematten, bodemverbeteraar en graspapier.

College over natuurvezels

Vervolgens kon het publiek luisteren naar een college over natuurvezels. Millvision gaf een inleiding over het onderzoek naar diverse soorten natuurvezels voor toepassing in papier/karton, composieten en beton, en lichtte het werk toe van het Natuurvezelapplicatiecentrum, dat ontwikkelde natuurvezelmaterialen verwerkt voor diverse toepassingen in de bouw en infrastructuur. Nadien werd het publiek meegenomen naar de facetten die een belangrijke rol spelen in de wereld van biogebaseerde producten. Hierbij moet ondermeer worden gedacht aan de juiste “storytelling” in termen van toegevoegde waarde en juiste communicatie. Deze twee aspecten zijn van groot belang om een nieuwe biogebaseerde ontwikkeling vanuit de onderzoeksfase, via de zogenaamde “Valley of Death”, richting de commerciële productiefase te krijgen. Deze Valley of Death wordt veelal gecreëerd door onwetendheid. Die onwetendheid kan verschillende vormen aannemen: kennisasymmetrie tegenover het publiek, biomassa “push” met behoefte aan een “launching customer” (want je kan heel veel biomassa hebben, maar zonder product heb je niks), wat is de toegevoegde waarde en winstgevendheid, welke samenwerkingsvormen zijn er, enzovoort. Vanuit de eigenschappen van de natuurvezel bekeken kan een vezel mogelijk geschikt zijn om er een product van te maken en een andere mogelijk niet. Daarnaast kan totale verwaarding van alle componenten die een natuurvezel omvat, van groot belang zijn of een businesscase haalbaar is of net niet. Doordat er sprake is van een natuurproduct zijn verschillende seizoenen van invloed op de eigenschappen van de vezel. Hoe hier wordt mee omgegaan, is essentieel. Tot slot kunnen tijdens een nieuwe biogebaseerde ontwikkeling verborgen eigenschappen naar voren komen, die de case verder kunnen versterken. En onthoud, het ene gras is het andere niet – er zijn zo’n 8000 soorten.

Life Cycle Analysis

Een belangrijke parameter om nieuwe prototypeproducten van natuurgras onder de aandacht te brengen is de zogenaamde Life Cycle Analysis (LCA). Dit onderdeel werd nader toegelicht door Avans Hogeschool. Door een bestaand product te vergelijken met een nieuw ontwikkelde biogebaseerde variant, kunnen milieuvoordelen van dit nieuwe product in kaart worden gebracht met betrekking tot energieverbruik, transportimpact, recyclage bij afdanking, CO2-voetafdruk, enzovoort. Deze LCA kan een belangrijke bijdrage leveren aan de “storytelling” en “unique selling points” van het nieuw ontwikkelde biogebaseerde product. Want een klant is misschien wel bereid wat meer geld neer te leggen voor een product dat bijdraagt aan een schoner milieu en meer natuur. Het is belangrijk die boodschap mee te nemen in je verhaal.

Demonstratie vier prototypeproducten

Tijdens de pauze had het publiek de mogelijkheid om, naast de innerlijke mens te verzorgen, de prototypes van de vier ontwikkelde natuurgrasproducten te bewonderen en met de desbetreffende partijen van gedachten te wisselen over de getoonde materialen. Dit leverde diverse interessante gesprekken op en mogelijke vervolgafspraken voor verdere gesprekken over biogebaseerde ontwikkelingen.

Na de pauze werden de vier verschillende natuurgras prototypeproducten nader besproken. Grassa heeft een proces ontwikkeld waarbij vers natuurgras wordt verwerkt tot verschillende prototypeproducten: een vezelfractie voor biologisch veevoer, een eiwitfractie en overige te verwaarden producten om uiteindelijk te komen tot schoon water. Door deze valorisatie hoeft er minder soja te worden geïmporteerd en is er lokale eiwitproductie, met als positief gevolg een lagere uitstoot van ammoniak en fosfaat.
Aansluitend heeft NewFoss ons meegenomen in de wereld van isolatiemateriaal vervaardigd uit gras. Ook dat product draagt bij aan een duurzame leefwereld aangezien CO2 uit de reststromen van biomassa wordt gefixeerd in de isolatiemat. Het door hun ontwikkelde proces zelf is energie-, CO2- en waterneutraal. Bijkomende voordelen van deze mooie ontwikkeling is dat het materiaal niet irriterend is bij verwerking, vochtregulerend is en een duurzame, circulaire, natuurlijke, efficiënte en betaalbare isolatie biedt.
VGR is bezig met het ontwikkelen van een duurzame bodemverbeteraar vervaardigd vanuit gras, voor toepassingen op sportvelden. Met een door hen ontwikkelde injecteerinstallatie kan een vloeibare bodemverbeteraar direct op de te gebruiken plaats worden aangebracht. Door middel van veredelingsonderzoek wordt het grassap verder geoptimaliseerd.
Tot slot is de ontwikkeling van het natuurgraspapier toegelicht door Millvision en Natuurpunt. Dit is een nicheproduct met een biogebaseerde “look and feel”. Samen met de Belgische retailer AVA Papierwaren is een showcase opgezet om te kijken hoe een ontwikkeld notitieboekje op basis van graspapier wordt ontvangen bij de consument. Het mooie van dit product is dat een deel van de opbrengst terugvloeit naar het natuurbeheer – in dit geval Natuurpunt. Wil je echter volume creëren met natuurgraspapier, dan zal de natuurgrasvezel een bijdrage moeten leveren aan de gevraagde eigenschappen van het papier.

Marketing van nieuwe biobased producten

Avans Hogeschool sloot de dag af met advies over het vermarkten van nieuwe biogebaseerde producten. Een van de valkuilen kan zijn dat er meer gedacht wordt vanuit de kant van verkoop: “ik zoek een klant bij mijn product” versus het meer marketinggerichte “ik begrijp mijn klant en op basis daarvan kies ik een productontwerp”. En wat is hierbij de driver: biogebaseerd of circulair of een combinatie van beide? Wat is de rol van de overheid en hoe komt er bewustwording bij het brede publiek?

Deze inspirerende interessante dag werd afgesloten met discussies en gesprekken onder het genot van een hapje en een drankje.

> Bekijk de foto’s

Hieronder vind je alle presentaties: